AXIT TÁC DỤNG VỚI BAZƠ
(BÀI TOÁN HỖN HỢP AXIT TÁC DỤNG VỚI HỖN HỢP BAZƠ)
* Axit đơn: HCl, HBr, HI, HNO3. Ta có nH
= nA xit
* Axit đa: H2SO4, H3PO4, H2SO3. Ta có nH
= 2nA xit hoặc nH
= 3nA xit
* Bazơ đơn: KOH, NaOH, LiOH. Ta có nOH
= 2nBaZơ
* Bazơ đa: Ba(OH)2, Ca(OH)2. Ta có nOH
= 2nBaZơ
PTHH của phản ứng trung hoà: H+ + OH -
H2O
*Lưu ý: trong một hỗn hợp mà có nhiều phản ứng xảy ra thì phản ứng trung hoà được ưu tiên xảy ra trước.
Cách làm:
Viết các PTHH xảy ra.
Đặt ẩn số nếu bài toán là hỗn hợp.
Lập phương trình toán học
Giải phương trình toán học, tìm ẩn.
Tính toán theo yêu cầu của bài.
Lưu ý:
Khi gặp dung dịch hỗn hợp các axit tác dụng với hỗn hợp các bazơ thì dùng phương pháp đặt công thức tương đương cho axit và bazơ.
Đặt thể tích dung dịch cần tìm là V(lit)
Tìm V cần nhớ: nHX = nMOH.
Bài tập:
Cho từ từ dung dịch H2SO4 vào dung dịch NaOH thì có các phản ứng xảy ra:
Phản ứng ưu tiên tạo ra muối trung hoà trước.
H2SO4 + 2NaOH
Na2SO4 + H2O ( 1 )
Sau đó khi số mol H2SO4 = số mol NaOH thì có phản ứng
H2SO4 + NaOH
NaHSO4 + H2O ( 2 )
Hướng giải: xét tỷ lệ số mol để viết PTHH xảy ra.
Đặt T =

Nếu T
1 thì chỉ có phản ứng (2) và có thể dư H2SO4.
Nếu T
2 thì chỉ có phản ứng (1) và có thể dư NaOH.
Nếu 1 < T < 2 thì có cả 2 phản ứng (1) và (2) ở trên.
Ngược lại:
Cho từ từ dung dịch NaOH vào dung dịch H2SO4 thì có các phản ứng xảy ra:
Phản ứng ưu tiên tạo ra muối axit trước.
H2SO4 + NaOH
NaHSO4 + H2O ( 1 ) !
Và sau đó NaOH dư + NaHSO4
Na2SO4 + H2O ( 2 ) !
Hoặc dựa vào số mol H2SO4 và số mol NaOH hoặc số mol Na2SO4 và NaHSO4 tạo thành sau phản ứng để lập các phương trình toán học và giải.
Đặt ẩn x, y lần lượt là số mol của Na2SO4 và NaHSO4 tạo thành sau phản ứng.
Bài tập áp dụng:
Bài 1: Cần dùng bao nhiêu ml dung dịch KOH 1,5M để trung hoà 300ml dung dịch A chứa H2SO4 0,75M và HCl 1,5M.
Đáp số: Vdd KOH 1,5M = 0,6(lit)
Bài 2: Để trung hoà 10ml dung dịch hỗn hợp axit gồm H2SO4 và HCl cần dùng 40ml dung dịch NaOH 0,5M. Mặt khác lấy 100ml dung dịch axit đem trung hoà một lượng xút vừa đủ rồi cô cạn thì thu được 13,2g muối khan. Tính nồng độ mol/l của mỗi axít trong dung dịch ban đầu.
Hướng dẫn:
Đặt x, y lần lượt là nồng độ mol/lit của axit H2SO4 và axit HCl
Viết PTHH.
Lập hệ phương trình:
2x + y = 0,02 (I)
142x + 58,5y = 1,32 (II)
Giải phương trình ta được:
Nồng độ của axit HCl là 0,8M và nồng độ của axit H2SO4 là 0,6M.
Bài 3: Cần bao nhiêu ml dung dịch NaOH 0,75M để trung hoà 400ml hỗn hợp dung dịch axit gồm H2SO4 0,5M và HCl 1M.
Đáp số: VNaOH = 1,07 lit

Bài 4: Để trung hoà 50ml dung dịch hỗn hợp axit gồm H2SO4 và HCl cần dùng 200ml dung dịch NaOH 1M. Mặt khác lấy 100ml dung dịch hỗn hợp axit trên đem trung hoà với một lượng dung dịch NaOH vừa đủ rồi cô cạn thì thu được 24,65g muối khan. Tính nồng độ mol/l của mỗi axit trong dung dịch ban đầu.
Đáp số: Nồng độ của axit HCl là 3M và nồng độ của axit H2SO4 là 0,5M
Bài 5: Một dung dịch A chứa HCl và H2SO4 theo tỉ lệ số mol 3:1, biết 100ml dung dịch A được trung hoà bởi 50ml dung dịch NaOH có chứa 20g NaOH/lit.
a/ Tính nồng độ mol của mỗi axit trong A.
b/ 200ml dung dịch A phản ứng vừa đủ với bao nhiêu ml dung dịch bazơ B chứa NaOH 0,2M và Ba(OH)2 0,1M.
c/ Tính tổng khối lượng muối thu được sau phản ứng giữa 2 dung dịch A và B.
Hướng dẫn:
a/ Theo bài ra ta có:
nHCl : nH2SO4 = 3:1
Đặt x